GenelGündem

Suudi Arabistan Krallığı Ve Ekonomik Yapı

Suudi Arabistan ekonomisi petrol ve yan sanayisine bağımlı bir ekonomidir. Toplam bütçe gelirleri içerisinde petrol gelirlerinin payı %80’nin üzerindedir. Dünya petrol rezervleri bakımından en zengin ülke Suudi Arabistan’dır. Gerektiği zaman petrol üretimini artırarak Dünya Petrol arzında değişiklik yaratabilen Suudi Arabistan bu bağlamda OPEC’in en önemli üyelerinden birisidir. Suudi Arabistan petrol rezervleri itibari ile dünya sıralamasında ilk sıralarda yer almaktadır. Söz konusu petrol rezervlerinin çoğu Ghawor’da 70 milyar varil üretim düzeyi ile Dünya’nın en büyük petrol sahasıdır. Suudi Arabistan, dünyanın en büyük petrol ihracatçısı konumundadır. Ülkede ve dünyada istatistik bilgilerinin tutulduğu 1967 yılından bu yana dış ticaret fazlası veren nadir ülkeler arasında yer almaktadır. Ülkenin ihracatında en büyük rol oynayan ürünü petroldür. Ülke petrol bağlamında OPEC ülkeleri arasında fiyat belirleyici ülke konumuna sahiptir (Mazman, 2008). Dünya genelinde en çok petrol rezervine sahip ve neredeyse dünya genelinde petrol fiyatlarının belirlenmesinde rol oynayan güçlü bir devlet olarak karşımıza çıkmaktadır. Suudi Arabistan diğer ülkelerle çok kolay iş birliği yapmayan, daha çok kendi içinde yaşayan bir devlet izlenimi vermektedir.

Ülkede petrol dışında üretilen ürünler ise Körfez İşbirliği Konseyi kapsamında konsey üye ülkelere, Asya’ya, diğer Arap ülkelerine ve Batı Avrupa’ya ihracat olarak gönderilmektedir. Petrolden elde edilen yüksek kazanç sayesinde, iş çevrelerinin piyasaya duyduğu güven ve küresel ekonomideki yatırım eğilimiyle bağlantılı olarak ithalatı da beraberinde arttırmaktadır. Suudi Arabistan anı zamanda Elektrik üretimi yapan bir ülkedir. Suudi Elektrik Şirketi (SEC) 2000 yılında kurulmuştur. Ülkede elektrik üretimi büyük ölçüde petrol ve doğalgaza bağlıdır. Ülkede üretilen elektriğin %56’lık kısmı petrolden, %44’lük kısmı ise doğalgazdan üretilmektedir.

Şekilde görüldüğü üzere, Suudi Arabistan’da nüfus artış hızı son yirmi yılda %2,09 ile %2,95 aralığında değişen bir orana sahiptir. Son yirmi yılda ortama %2,58 oranında nüfus artışı olmuştur. Ancak 2010 yılından sonraki yıllarda ülke nüfys artış hızında düşüş başlamıştır. Ülkede nüfusun %94’lük kısmı Arap’tır. Nüfusun geri kalanı ise Güney Asyalı, Türkistan Türkleri ve Huiler oluşturmaktadır. Ayrıca Suudi Arabistan’da resmi din İslam’dır. Halkın % 99’luk kısmı Müslümandır. Ayrıca Müslümanların çoğunluğu da Sünni ve büyük çoğunluğu Hanbeli’dir. Ülkede az sayıda Şii vardır. Ülkede az sayıda Hristiyan ve Doğu dinleri mensubu kişiler vardır. Suudi Arabistan nüfusunun etnik dağılımı, aşağıda, ilgili tabloda verilmiştir.

Suudi Arabistan Krallığı Ve Ekonomik Yapı 2

Yukarıdaki şekilde görüldüğü üzere, Suudi Arabistan’ın Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla verileri yıllara göre sürekli değişkenlik göstermektedir. Yirmi yıllık GSYİH ortalama artış hızı %1,87’dir. Ülkenin Körfez Krizini yaşadığı dönemde ülkenin ekonomisinin negatif yönde ilerlediği gözlemlenmektedir. Ülkenin GSYH oranının son 20 yılda en yüksek olduğu yıl 2012 yılıdır.

Suudi Arabistan Krallığı Ve Ekonomik Yapı 3

Yukarıdaki şekilde görüldüğü üzere Suudi Arabistan’a ait İLO tarafından yayınlanmış verilere bakıldığında rakamların istikrarlı bir şekilde ilerlediği görülmektedir. Yaklaşık yirmi yıllık veriyi içeren grafikte işsizlik oranının birbirine benzer oranlarda ve çok küçük değişimlerle hareket ettiği açıkta gözlemlenmektedir. 2011 yılından sonraki yıllarda işsizlik oranın küçük yüzdelik oranlarda düşüş olduğu gözlemlenmektedir.

Suudi Arabistan Krallığı Ve Ekonomik Yapı 4

Yukarıdaki şekilde bahsettiğimiz gibi, 2015 yılında yapılmış olan çalışmada, işsizlik oranı ile enflasyon oranı arasında ters yönlü bir ilişki olduğundan bahsetmiştir. Tıpkı İran’da olduğu gibi Suudi Arabistan içinde böyle bir durum söz konusu değildir. Dünya veri bankasından alınan ve Suudi Arabistan devletine ait makroekonomik değişkenlere ait yaklaşık son yirmi yıllık verilere baktığımızda enflasyon oranında ülke içerisinde ve komşu ülkelerle yaşanan siyasi olaylara bağlı olarak sürekli olarak bir dalgalanma yaşadığı gözlemlenmektedir. Ancak işsizlik oranına bakıldığında ise bu süreçte sürekli olarak benzer ya da çok küçük oranla farklılık gösterdiğini gözlemlemek mümkün. Bunun nedeni ise ülke ekonomisinin bağlı olduğu doğal kaynaklardır. Ülke içerisinde her ne kadar siyasi olarak bazı sorunlar yaşansa da üretim devam etmektedir.

Suudi Arabistan Krallığı Ve Ekonomik Yapı 5

Yukarıdaki şekilde 1997-2015 yıllarında Suudi Arabistan’ın ithalat ve ihracat rakamlarının GSYİH’ya oranı verilmiştir. Verilen bu rakamlar incelendiğinde ithalatta bu oran ortalama 29,17 iken, ihracatta 47,64’tir. Ülkenin sürekli olarak artış gösteren ihracat rakamlarının son beş yılda düşüş yaşadığı buna paralel olaraksa ithalat rakamlarının arttığını açıkça görülmektedir. 1998 yılından 2014 yılına kadar olan süreçte ülke dış ticaret fazlası verirken 2015 yılında ülke dış ticaret açığı vermiştir. Ayrıca ülkenin dış ticaret verilerine bakıldığında ihracat oranında 2008 yılında belirgin bir oranda düşüş olduğu gözlemlenmiştir.

Suudi Arabistan 2015 yılı Temmuz ayında günlük 10.67 milyon varil ile rekor miktarda petrol ürettim gerçekleştirmiştir. Çizelgede, Suudi Arabistan’ın ihracat yapmış olduğu başlıca ülkeler yer alırken, yukarıdaki çizelgede ise, Suudi Arabistan’ın ithalat yapmış olduğu başlıca ülkeler yer almaktadır.

Suudi Arabistan Krallığı Ve Ekonomik Yapı 6

Suudi Arabistan Krallığı Ve Ekonomik Yapı 7

Yararlanılan Kaynak

Bayram Ata, Ortadoğu Ülkelerinde Ekonomik Kalkınma: İran Ve Suudi Arabistan Örneği

 

*Bu çalışmanın tüm hakları, Bayram Ata’ya aittir.

Etiketler

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu

Reklam Engelleyici Algılandı

Lütfen reklam engelleyiciyi devre dışı bırakarak bizi desteklemeyi düşünün